روش آبیاری قطره‌ای سالیان دراز در فرانسه و در کشورهای دیگر برای آبیاری در گلخانه‌ها مورد استفاده بوده است. در ایران این روش در دهه پنجاه ابداع شد و سطوح بزرگی با این روش آبیاری شدند ولی با مرور زمان مزایا و معایب این روش مشخص شد. هزینه‌های زیاد و تکنیک‌های نسبتا پیشرفته این روش و نمکها و مواد جامد معلق در آبهای ایران از معایب آبیاری قطره‌ای بوده و باعث شده که کشاورزان کمتر از این روش آبیاری استفاده کنند ولی این دلیل نیست که روش آبیاری قطره‌ای را مطرود بدانیم و در پی رفع معایب آن باشیم.

 

 

 

 ویژگی ها و مزایای آبیاری تحت فشار

 
  • صرفه جویی در مصرف آب

  • عدم نیاز به تسطیح اراضی

  • توزیع یکنواخت آب در مزرعه

  • افزایش کمی و کیفی محصول

  • سهولت در انجام عملیات زراعی

  • قابل استفاده برای تمام گیاهان

  • کنترل فرسایش خاک و رواناب سطحی

  • جلوگیری از سله بستن و حفظ پوکی خاک

  • عدم نیاز به ایجاد نهرهای خاکی درون مزرعه و نهرهای زهکشی

  • امکان انجام آبیاری همراه با کود پاشی و سمپاشی و پخش یکنواخت آنها

  • عدم نیاز به نیروی کارگر زیاد به دلیل ثابت بودن اجزای سیستم

  • وارد نشدن بذر علف های هرز به مزرعه به دلیل انتقال آب از طریق لوله ها

  • عدم امکان رویش بذر علف های هرز به دلیل مرطوب شدن فقط بخشی از سطح خاک اطراف ریشه ( آبیاری قطره ای )

 

 

تشکیلات آبیاری قطره‌ای

منبع آبی ، موتورپمپ ، سیکلون ، فیلترشن ، تانک کود ، مرکز کنترل ، فیلترتوری ، لوله اصلی ، لوله آبرسانی ، لوله‌های جانبی یا لوله‌ های فرعی ، قطره چکان.

 

 

 

طرز کار شبکه آبیاری قطره‌ای

آب توسط پمپ از منبع آب به داخل شبکه پمپ شده و ضمن عبور از سیکلون ، شن و مواد خارجی خیلی درشت آن ته نشین می‌شود. در فیلتر بقیه مواد جامد معلق در آب گرفته می‌شود. بخشی از آب وارد تانک کود شده با حل مقداری کود در آب این محلول از انتهای دیگر تانک خارج و مجددا وارد جریان اصلی آب می‌گردد. آب پس از عبور از فیلترتوری وارد لوله‌های توزیع کننده شده و مرکز کنترل این مجموعه را هماهنگ می‌کند. در حال حاضر این روش آبیاری برای محصولات گران قیمت اقتصادی بوده و گیاهان گلخانه‌ای و کلیه گیاهانی که کشت آن زیر پلاستیک صرفه اقتصادی داشته باشد امکان پذیر است. ولی برای غلات ، حبوبات ، گیاهان علوفه‌ای و سایر محصولاتی که قیمت آن پائین است صرف نمی‌کند.

 

انتخاب قطره چکان

انتخاب قطره چکان مهمترین کاری است که در یک شبکه آبیاری قطره‌ای باید انجام گیرد. انتخاب صحیح باعث می‌شود که هزینه‌های نگهداری به مقدار زیاد کاهش می‌یابد و زیانهای ناشی از مسدود شدن مجرا (هزینه تعویض قطره چکان ، آبیاری نشدن بوته‌هایی که قطره چکان آن بند آمده و در نتیجه کاهش محصول) در بر خواهد داشت.

 

انواع قطره چکانها

ساده‌ترین قطره چکان لوله‌ای است که در طول آن بفواصل مختلف روزنه‌های بسیار ریزی ایجاد شده و آب از این روزنه‌ها خارج می‌شود.

 

قطره چکان دکمه‌ای

این قطره چکانها کوچک بوده و دارای دهانه کوچکی به قطر کمتر از یک میلیمتر هستند. با سوراخ کردن لوله‌های آبرسانی فرعی این قطره چکانها در آن سوراخها قرار می‌گیرند. آب از دهانه وروی داخل قطره چکان شده و پس از طی بدنه از دهانه خروجی آن به سطح خاک می‌چکد. از مزایای این قطره چکان ارزانی قیمت آن و سرعت نصب و ساده بودن کار با آنهاست.

قطره چکان با مجرای طولانی

این نوع قطره چکان در مسیر لوله فرعی قرار گرفته و آب از دهانه ورودی وارد قطره چکان شده و پس از طی مسیر مارپیچ طولانی از دهانه خروجی خارج می‌گردد. عیب عمده این قطره چکان احتمال مسدود شدن مسیر در اثر رسوبات نمکی و یا ذرات جامد معلق در آب می‌باشد. این قطره چکان قابل تعمیر نبوده و در اثر انسداد مجرا باید با آب اسید شسته و یا تعویض شود.

قطره چکان صفحه‌ای

‌این قطره چکان از چند صفحه منطبق بر هم تشکیل شده بطوریکه هر صفحه دارای دیواره عرضی عمودی بر صفحات است. آب در مسیر خود ‌این دیواره‌های عرضی را دور زده و از سوراخ انتهایی به صورت قطره خارج می‌شود. مجموعه این صفحات روی هم قرار گرفته و به قطره چکان شکل صندوقی کوچکی می‌دهد.

قطره چکان چند دهانه‌ای

برای آبیاری درختان در باغهای میوه اجبارا از قطره چکانهایی که با فشار زیادتر و با چند دهانه خروجی آب را به پای درخت برسانند استفاده می‌شود. به هر یک از دهانه‌ها لوله باریکی وصل شده و آب را تا فاصله چند متری منتقل می‌نماید. بدین ترتیب با یک یا دو قطره چکان می‌توان نسبت به آبیاری یک درخت اقدام نمود. تعداد این خروجی‌ها از 5-1 متغیر است.

 

تجمع نمک در آبیار ی قطره‌ای

آب آبیاری دارای مقداری نمک محلول است که ممکن است موجب مسدود شدن مجرای قطره چکانها شود. بعضی وقتها هم این نمکها همراه آب آبیاری وارد منطقه ریشه‌ها شده و زیان فراوانی به گیاه وارد می‌سازد. برای شست و شوی این نمکها به دو روش عمل می‌کنند:

  • در زمستان از آب رودخانه‌ها و یا جریانهای سطحی حاصله از بارندگی یا آبهای اضافی موجود در منطقه برای شست و شوی نمکهای فوق استفاده می‌شود.

  • هر دو سال یکبار زمینهای آبیاری قطره‌ای را با روش کرتی کشت و آبیاری می‌کنند.

 

راندمان صرفه جوئی آبیاری قطره ای نسبت به غرقابی :

یک محوطه درختکاری را در نظر بگیرید که در یک ردیف آن به طول 80 متر حدود 30 اصله درخت کاشته شده است،برای آبیاری بصورت غرقابی  یک انشعاب 1 اینچ با سرعت  ft/s6  حدود 2 ساعت باز باشد مقدار آب مصرفی با توجه به دبی آن  حدود 8 متر مکعب می باشد . این میزان برای همان تعداد درخت در حالت آبیاری قطره ای  برای هر درخت بصورت ماکزیمم حدود 30 لیتر در نظر گرفته شود . جمعا حدود 900 لیتر برای درختان مورد مثال می باشد ،که این اختلاف حدود 1 به 9 برابر است پس با این محاسبات صرفه جویی حدود90 درصد می باشد که اگر برای مدت یک سال صرفه جویی را در نظر بگیریم در حالت غرقابی آب مصرفی (با احتساب آبیاری به صورت هر 2 روز یکبار) به میزان 1464 متر مکعب و در حالت قطره ای برابر 7/164 متر مکعب می باشد . میزان صرفه جویی حدود 1300 متر مکعب می باشد حال اگر میزان کارکرد پمپ برای این مقدار اضافی (1300لیتر)  و هزینه هزینه حرس علفهای هرز بین درختان که در آبیاری غرقابی بخاطر آبیاری بین درختان بی موردرشد کرده اند را بر آورد کنیم میزان صرفه جویی بدست می آید.

 

Template Settings

Color

For each color, the params below will give default values
Blue Red Oranges Green Purple Pink

Body

Background Color
Text Color

Header

Background Color

Footer

Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family
Direction